Proverbji Siċiljani

Ġabra tal-isbaħ proverbji u qwiel tad-djalett Sqalli

Hemm kelma, frażi, għal kull mument u kull okkażjoni: Sqalli veru jaf dan tajjeb ħafna. Spiss meta l-konverżazzjoni tasal fi tmiem il-ħajt, proverbju jista’ jwassal ħafna, u linja waħda tista’ tkun tant effettiva li kwalunkwe kliem addizzjonali jkun bla bżonn.

Dawn jistgħu jqanqlu daħk jew tbissima jew sempliċement daqqa ta’ ras akkumpanjata minn espressjoni serja tal-wiċċ, skont il-grad ta’ serjetà tal-konverżazzjoni; in-nanniet tagħna jidhru għorrief b’mod inkonċepibbli f’għajnejna, meta jinterrompu l-kwiet domestiku b’xi proverbju li jiġi f’daqqa waħda. Il-ħin f’daqqa waħda jieqaf għal mument u nibqgħu nosservawhom b’taħlita ta’ ammirazzjoni u xokk.

Kull familja Siċiljana għandha t-tradizzjoni tagħha, il-proverbji jgħaddu minn ġenerazzjoni għal oħra bħalma jagħmlu l-kromożomi: xi wħud, rari ħafna, jgħixu fi djar żgħar abitati minn koppja ta’ rġiel xjuħ, bla ma jafu bil-valur inkalkulabbli tagħhom. Qegħdin hemm bħal kopji oriġinali ta’ pittura ta’ Monet, imdendlin ma’ ħajt tal-kċina suburban imħassar, mixtrija mis-suq tal-briegħed nhar ta’ Ħadd wara nofsinhar.

Ma nafux il-proverbji Sqallin sbieħ kollha, inkunu sinjuri wisq (għalhekk mhux hawn!); imma nistgħu nippruvaw, flimkien magħkom, niġbru wħud mill-aktar sbieħ u sinifikanti u nagħmluhom disponibbli għall-pubbliku ġenerali. Billi nagħmlu dan, nippruvaw ma nħalluhomx jintilfu maż-żmien. Hawn huma l-favoriti tagħna:

Du' su' i putenti, cu avi assà e cu nun avi nenti

"Hemm żewġ tipi ta' nies fil-poter, dawk li għandhom wisq u dawk li ma għandhom xejn"

Cu lassa u vecchiu cu u novu, sa chi lassa ma nun sa chi trova

"Min jiddeċiedi li jinbidel jaf li ma jafx x'tista' ġġib magħha l-bidla"

L' amuri è come a tussi…nun si po ammucciari

"L-imħabba hija bħal sogħla... impossibbli li tinħeba"

Ma nafx x'qed jiġri

"Min jitlaq – fiż-żona ta' kumdità tiegħu stess – jirnexxi!"

Lu rispettu è misuratu, cu lu porta l'avi purtato

"Ir-rispett jitkejjel: min jagħtih lil ħaddieħor, ikun rispettat"

Nuddu si pigghia si 'un s'assumiglia

"Ħadd ma jħossu attratt lejn min ma jixbħux (jaqsam xi ħaġa komuni)"

Quannu u diavulu t'alliscia voli l-arma

"Jekk ix-xitan jagħmillek kumplimenti, irid ruħek"

Casa quantu stai e tirrinu quantu viri

"Id-dar sakemm trid, u l-art sa fejn tista' tara l-għajn"

Sali mitticcinne na visazza, conzola quantu vua..ma sempre è cucuzza

"Tista' żżejjenha bil-melħ u l-bżar kemm trid, iżda l-qara ħamra xorta ftit li xejn għandha togħma."

Ci dissi u surci a nuci; dammi tempu ca ti perciu

"Il-ġurdien qal lill-ġewża: agħtini l-ħin u nilħaqek"

Austu e riustu kapu fl-istess ħin

"Wara Awwissu, tibda x-xitwa"

E' megghiu 'n curnutu o su paisi..ca un minchiune unn'ègghiè

"Aħjar persuna mqarrqa fil-belt tiegħu stess minn idjota kullimkien ieħor"

Nun resta granu a meter e mancu fimmini a maritari

"M'hemmx qamħ x'tinġabar, u lanqas nisa x'tiżżewweġ"

Cu avi na figghia nda fascia..nun pò diri a nuddu “bagascia”

"Dawk li għad għandhom tifla żgħira..ma jistgħux jitkellmu ħażin dwar nisa oħra!"

Chiù nniuri ri mezzannotte nun pò fari

"Ma jistax jidlam aktar minn nofsillejl"

Unni cari, u sceccu si suse

“Fejn jaqa’ l-ħmar, iqum” (Għalkemm tista’ taqa’, illum jew għada terġa’ tqum)

Omino vecchio e cavolo ciurùtu, n'zo cchi ci fai, tutto è perduto

"Bix-xjuħ u l-kaboċċi bil-fjuri... m'hemmx x'isir"

With duna pì primo, duna a'ncarzari, cu duna d'appressu duna cu tuttu u versu

"Dawk li jagħmlu l-ħsara l-ewwel, jistgħu jistennew ħsara akbar lura"

Unni tiċ-ċovi ti xxerred

"Fejn tagħmel ix-xita, ikun jiżloq"

Tantu a quartara va all'acqua ca si rumpi o si ciacca

"Il-vażun mimli bl-ilma, illum jew għada se jinkiser jew jiġġarraf"

Cantami suoggira, sentimi nuora

"Kanta lill-kunjata, isimgħu lill-kunjata"

Cu pratica u zoppu, all'annu azzuppia

"Min jimxi ma' xi ħadd magħtub, illum jew għada jibda jzopp."

JTNDcCUzRSUzQyUyMS0tJTIwQ2hhbmdlJTIwdGhlJTIwd2lkdGglMjBhbmQlMjBoZWlnaHQlMjB2YWx1ZXMlMjB0byUyMHN1aXQlMjB5b3UlMjBiZXN0JTIwLS0lM0UlMEElM0NkaXYlMjBjbGFzcyUzRCUyMnR5cGVmb3JtLXdpZGdldCUyMiUyMGRhdGEtdXJsJTNEJTIyaHR0cHMlM0ElMkYlMkZwZXRlcm5lcmkxMS50eXBlZm9ybS5jb20lMkZ0byUyRnI1TkVZZCUyMiUyMGRhdGEtdGV4dCUzRCUyMkNvbnRhY3QlMjBGb3JtJTIyJTIwc3R5bGUlM0QlMjJ3aWR0aCUzQTEwMCUyNSUzQmhlaWdodCUzQTYwMHB4JTNCJTIyJTNFJTNDJTJGZGl2JTNFJTBBJTNDc2NyaXB0JTNFJTI4ZnVuY3Rpb24lMjglMjklN0J2YXIlMjBxcyUyQ2pzJTJDcSUyQ3MlMkNkJTNEZG9jdW1lbnQlMkNnaSUzRGQuZ2V0RWxlbWVudEJ5SWQlMkNjZSUzRGQuY3JlYXRlRWxlbWVudCUyQ2d0JTNEZC5nZXRFbGVtZW50c0J5VGFnTmFtZSUyQ2lkJTNEJTI3dHlwZWZfb3JtJTI3JTJDYiUzRCUyN2h0dHBzJTNBJTJGJTJGczMtZXUtd2VzdC0xLmFtYXpvbmF3cy5jb20lMkZzaGFyZS50eXBlZm9ybS5jb20lMkYlMjclM0JpZiUyOCUyMWdpLmNhbGwlMjhkJTJDaWQlMjklMjklN0JqcyUzRGNlLmNhbGwlMjhkJTJDJTI3c2NyaXB0JTI3JTI5JTNCanMuaWQlM0RpZCUzQmpzLnNyYyUzRGIlMkIlMjd3aWRnZXQuanMlMjclM0JxJTNEZ3QuY2FsbCUyOGQlMkMlMjdzY3JpcHQlMjclMjklNUIwJTVEJTNCcS5wYXJlbnROb2RlLmluc2VydEJlZm9yZSUyOGpzJTJDcSUyOSU3RCU3RCUyOSUyOCUyOSUzQyUyRnNjcmlwdCUzRSUwQSUzQyUyRnAlM0U=